Kalender Eyle Beni

XV. yüzyılın ortalarında, Germiyan’dan Saruhan havalisine Otman Baba namıyla ün salmış bir acayip zahit geldi. Yüzyıllardır Moğol’dan kaçan Anadolu’ya sığınırdı. Otman Baba da Timur’un Horasan seferi sonrası soluğu bu yarımadada almıştı. Kalenderi âdeti gereği yanındaki müritleriyle birlikte sakalını, bıyığını, kaşlarını ve saçlarını tıraşlamış yani çârdarb eylemişti. Edep yerlerinin dışında örtünmeye gerek duymaz, sırtına attığı bir hayvan gönünden başka esvaba tamah etmezdi. Başında kıldan yapılmış sivri börkü, elinde defi ve sancağıyla gezerdi.

Bir gün Otman Baba, vecd, şarap ve esrarın verdiği sarhoşlukla Manisa Sarayı’na götürüldü. Cezbeli halleri, keşif ve kerametleri Şehzade Mehmet’in de kulağına gitmişti. Rum diyarına akın eden birçok meczup ve heretikten biri olan Otman Baba’yı merak etmişti. Saraya getirilir getirilmez Şehzade Mehmet’in karşısına çıkarıldı. Şehzade:

-Bire derviş kandan gelirsin, necisün?

Otman Baba:

-Tatar Horasan’ı urdı. Heman ki bu habarı işidib Rum dinen ile sürip, göçdim. Cemî’ vilayetlerü gezdüm. Men kalender Hüsam Şah’um. Ve hem şimdiki hînde Tanrı vecdi ilen kendümden geçerün. Menim mayam ataş ve hevâdır. Divane gözüyilen görürün. Çün kim anda ol vecd şeriata üstün gelür. Ahyarım otağım altundadır.

Sana muştılık olsun kim Hak Teâlâ sana padişahlık virdi, mübarek olsun. Ancak Biligrad’a leşker-i İslamı cem’ idüp ve Tuna suyına gemiler yörütsen dahı hisar alınmayacaktur. Ve bu gazanun tarihinde azim kuyruklu yılduzlar togacak; birisi garbda ve birisi şarkda vaki olacak.

Böylelikle Otman Baba, Şehzade Mehmet’in sempatisini belli süreliğine kazansa da şer’i kaidelere uymaması büyük bir sorun teşkil ediyordu. Şehre her girdiğinde halk tarafından kaçgun veya deli olarak nitelendirildikleri için kavga çıkarır ve buralarda barınamazlardı. Bâhusus Fatih döneminde,  Hz. Peygamber’den sonra nübüvvet devrinin bitip, Hz. Ali ile birlikte velayet devrinin başladığını söylemesi ve velileri divane ve meşru olmak üzere ikiye ayırıp makbul olanın divaneler olduğunu ileri sürmesiyle başı beladan kurtulmamış ve sürekli mahkemeye çıkmak zorunda kalmıştı.  Buna istinaden müritleriyle birlikte Anadolu’nun dağ ve yüksek yaylalarıyla Balkanlarda dolanmayı tercih ederdi.

İstanbul fethedildikten sonra bir süreliğine de olsa yüzlerce kişilik derviş grubuyla birlikte İstanbul’a gelmiş, Terkos ve Göztepe’de ikamet etmişti. İstanbul’dan ayrıldıktan sonra ise hayatının geri kalan kısmı Balkanlarda fetih ile geçecekti.

Otman Baba, diğer torlaklar (kalenderiler) gibi kendini insandan izole ederek mezarlıklarda veya vahşi doğada yaşamayı reddetmişti. Özellikle de gündemi ve eleştirisi sufi kesim ile kurumlardı. Esasen sözünü ettiğimiz bu derviş şehirde yaşayanları “koca karınlılar” olarak eleştirmişti. Kalenderiliğin mayasında yer alan retçi yaklaşımı; özellikle kurum, para, mal, mülk gibi kavramları kerih olarak nitelendirdiği görülür. Otman Baba’nın zühdünün özelliğini onun “toplumsal eylemciliğinde” görebiliriz.

Osmanlı, ilk dönemlerinde askeri yöntem olarak sıklıkla kullandığı gaza ve cihadı özellikle dört gezgin gruptan biri olan Abdâlân-ı Rumlarla işbirliği yaparak yürüttü. Hatta Aşıkpaşazade’nin Tevârih-i Âli Osmân’ında bu grubu ışık olarak adlandırmıştır. İş bu Otman Baba da Osmanlı gazilerine yakınlığı sebebiyle maiyetindeki bu grup ile birlikte Balkanlara defâatle seferler düzenlemeye başladı. Görüldüğü gibi bu dervişler geçimlerini fetihlerle sağlıyordu.

Otman Baba kışları bazen Edirne’de bazen ise Varna’da geçiriyordu. Balkanlarda tipik bir kalenderi olarak büyük nam salan Otman Baba yaklaşık yüz yaşında vefat etti. Varna’da kendi zaviyesine defnedildi.

Tabiata hükmedecek kadar keramet gösterdiği iddia edilen, “tekkeci” olarak nitelendirdiği sufilere karşı keskin eleştirileri bulunan, Osmanlı gazileriyle birlikte Balkan fetihlerine katılan bu garib derviş aslında dönem kaynaklarında en çok adından bahsedilen kişiydi. Aslında mezkûr dönemden önce de sonra da Otman Baba gibi enteresan ve heretik sayılan birçok derviş bu coğrafyada varlığını hissettirmiştir.

Bir cevap yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.