«

»

Oca 13

Anayasa Tartışmaları Üzerine

Altay ÜnaltayBu “başkanlık teklifinin” tek bir faydası oldu bence. Zaten eldeki anayasanın da teklif edilen başkanlık sistemi gibi aynı şeyleri söylediği, farkın sadece üslupta olduğu açığa çıkıyor, çıkacak. 6000 yıllık hukuk geleneğinin insanlığa kazandırdığı temel bir nosyon şu: “Kimse kendi davasında kadı olamaz.” Neden? Çünkü hep kendini beraat ettirir de ondan. Şimdi yürütmeyi davalı-davacı, meclisi de hakkın açığa çıktığı bir mahkeme kabul edersek durum nedir: 65 yıllık çok partili hayatta (sağ-sol hükümetler dahil) çok az istisna olmakla beraber hiçbir hükümete verilen gensorular işleme alınmamış, meclis araştırma önergeleri kabul edilmemiş, bakanlar yargıya sevkedilmemiş, makamını istismar eden büyük-küçük devlet memurlarının meclis marifetiyle işine son verilememiştir. Neden? İki ihtimal olabilir:

Ya buna gerek kalmayacak derecede hakka ve hukuka hürmetkar, dürüst hükümetler ve kadrolar birbiri ardına 65 yıldır gelip gitmiştir. O halde 65 yıldır bu ülkenin içine düştüğü hal nedir, biz neden şikayet ediyoruz? Haşa, her şeyi iyi doğru yapıyoruz da Allah buna rağmen tepemizden aşağı bela, bereketsizlik mi yağdırıyor?

Ya da hükümetlerin hakka hukuka uygunluğunu denetleyen demokratik murakabe mekanizmaları tıkalıdır, meclis denetim görevini yapamamaktadır. Meclise bir bakalım: Anayasa, mecliste çoğunluk olan parti/partilerin hükümet kurmasını amirdir. Yani hükümette iktidar eden, mecliste de son söz sahibidir. Başka tabirle; davalı-davacı olan (iktidar) davasına bakan mahkemede (mecliste) hakimdir!

Türkiye’de tüm anayasaların (şimdi oylanan yeni anayasa da dahil) temel hatası budur. Bu nedenle aslında Türkiye’de yürütme çok güçlüdür! O derece güçlüdür ki mevcut kanuni çerçeve içinde hesaba çekmek ve varsa keyfi/yanlış uygulamalarını durdurmak imkanı yoktur.

Bilinmesi gereken şu ki yürütmeyi sürekli güçlendirmeye uğraşıp devlet içinde güçler arası dengeleri bozdukça devlet zayıflar. İstenen, güçlü devlet olmalıdır; güçlü hükümet değil! Güçlü devlet ise organlarının belli muvazeneler içinde birbirini tamamlayarak, gerekirse frenleyerek çalıştığı, her güce karşı bir karşı gücün itinayla “terazinin kefesine” konduğu, karşı ağırlıkların dikkatle asıldığı kompleks bir sistemdir. Yeryüzünün en başarılı devletlerinden biri olan Amerikan Devletinin kurucu babalarından Thomas Jefferson’un tabiriyle: “İhtirasa karşı ihtiras çıkarılmalıdır.”

Bugüne dönersek gerek eldeki anayasa, gerek teklif edilen yenisi “denge” öngörmediğinden hiçbir derde ilaç olmayacak, sıkıntılar artarak sürecektir. Bugün yapılan, havanda su dövmektir. Her iki taraftan da su dövenlere kolay gelsin!

Son sözü tüm sözlerin sahibi söylesin:
“Andolsun ki biz, peygamberlerimizi apaçık delillerle gönderdik; beraber kitap ve “mizanı” indirdik ki insanlar adaletle muamele etsinler ve demiri de indirdik ki onda çetin bir azap ve insanlara faydalar vardır” (Hadid-25)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu HTML etiket ve tanımlayıcılarını kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>