Şub 10 2026
Medeniyetimizin kurucu aklı bize, Türkçe adını verdiğimiz tüketilmesi mümkün olmayan bir dil külliyatı bırakmayı başarabilmiş. Dilimizin yüz akımız olduğunu söylersem hiç de abartmış olmam kanaatindeyim. (Örneğin yukarıdaki cümlede geçen “tüketmek” eylem sözü “tüket” kelimesinden türetilmiştir ve bir işi tamamına erdirmek, doğru ve dürüst yapmak anlamına gelir. Yeni olan “Tüketim” kelimesi bugün maalesef anlam sapmasına uğrayan …
Oca 31 2026
– Orhun Yazıtları Bağlamında Bir Deneme – Günümüze ulaşan en eski yazılı Türkçe metinler olan Orhun Yazıtları, yalnızca tarihî olayları kayda geçirmekle kalmaz; Türk düşüncesinin varlık tasavvurunu ve siyaset anlayışının temel kavramlarını da yoğun bir sembolik dil aracılığıyla muhafaza eder. Bu kavramların başında, yazıtlarda farklı çekim ve kullanımlarla toplam yirmi dört yerde karşımıza çıkan “törö …
Kas 22 2025
Bir milletin hafızası yalnızca anılarında değil, dilinde yaşar. Dil, bir yandan geçmişin mirası, diğer taraftan geleceğin kurucusudur. Bir dilin içinde taşıdığı değerler, o toplumun dünyayı nasıl algıladığını, nasıl anlamlandırdığını gösterir. Her kelime, bir tecrübenin iz düşümü ve bu deneyimi yaşayan şuurun ufkunu taşır. Bu yüzden dil, yalnızca bir iletişim aracı değildir. Dil varlıkla temas devam …
Haz 05 2025
TDK sözlüğünde ‘düş’ sözünün karşısında ‘Uyurken zihinde beliren olayların, düşüncelerin bütünü; rüya’. İmge. Gerçekleşmesi istenen şey.’ yazıyor. Aynı sözlükte ‘düşün’ maddesi ‘Duyularla değil, zihinsel olarak tasarlanan, biçim verilen, canlandırılan nesne veya olay; düşünüm, fikir.’ açıklamasına bağlı tutulmuş. ‘düşünce’ başlığı ise beş maddede açıklanmış. isim Uzay ve zamanın ötesinde, öznenin dışında, kendiliğinden var olan, duyularla değil, …
Oca 31 2025
Yusuf Has Hacib, Töre’yi anlattığı muhteşem eserinde insanoğlunun değerinin bilgi ve akıldan geldiğini söyler. Bu başlığın altında işlenen fikri unsurlar açısından bakıldığında, Türk aklında “erdem” konusunun felsefi bir düzlemde ele alındığını görüyoruz. Hacib’e göre erdemli kişiliğin özelliklerinden olan iyilik; akıl, bilgi ve anlayış yetisiyle değerini bulacaktır. Dolayısıyla “İyi ve iyilik nedir?” sorusu karşımıza çıkıyor. “Törütti …
Oca 05 2025
Dilin temel amaçlarından biri de düşüncenin veya olgunun olabildiğince doğru aktarılmasını sağlamaktır. Ancak gerek nesnel gerekse soyut bağlamlar, doğrunun niteliği konusunda çeşitlilik gösterir. Nesnel doğru için Türk Dil Kurumu Sözlüğü “Bir ucundan öbür ucuna kadar yönü değişmeyen, eğri ve çarpık karşıtı” açıklaması yapar ki bu anlam, soyut bağlamlar için de geçerlidir. Aynı sözlüğün doğru sözü …
Ara 11 2024
Dîvânü Lügât-it Türk’te kılınç sözü “ahlak, huy” izahıyla karşılanıyor. Ancak Kaşgarlı edgü kılınç yani “iyi ahlak” tamlamasına dayanarak “Bunun zıddına da kılınç denir.” açıklamasını ekliyor. Biraz erken davranarak sözlük bilgisi bağlamında baktığımızda bile kelimenin hem olumlu hem de olumsuz anlamlara kapı araladığını görüyoruz. Ki bu durum kelimenin, bağlamını içinde taşıdığı anlamına da gelir. O halde …
Ara 05 2024
Kültür, bilgi ve deneyimin duyuş süzgecinden geçmesiyle oluşan bir yapı. Kültür unsurlarının bir araya gelerek ahenkli bir bütünlüğe kavuşmasına ise medeniyet diyoruz. Kültüre ait birikimin medeniyet olarak görülebilmesi için önemli yapıların teşekkül etmesi gerekir. Bu yapıların başında hiç şüphesiz varlık hakkında özgün bir fikrin oluşması gelir. Ancak bir fikre sahip olmak da her zaman bir …
Ara 04 2024
Kutadgu Bilig, Kutlanma Bilgisi 30 Kasım Cumartesi günü yapılan seminerde Dr. Sait BAŞER Töre’de Kişilik konulu bir konuşma yaptı. Konuşmasına birkaç noktayı hatırlatmak istediğini söyleyerek başladı ve Töre genel bir hikemi sistem, bunun böyle olduğu Töre’nin kitabı Kutadgu Bilig’de anlatılıyor dedi. “Kutadgu Bilig, Kutlanma bilgisi anlamına gelir, mutluluk veren bilgi değildir. Kut kelimesi Türkçenin en …
Kas 27 2024
23 Ekim Cumartesi günü Divan Edebiyatı Vakfında, Türkçenin Kalbine Doğru eserinin yazarı olan Macit ŞAYİN’in Töre, Beğ ve Bektaş isimli seminer programı yapıldı. Törenin Dili Türkçe ŞAYİN konuşmasına bu sene vakıfta Töre başlığı etrafında düzenlenen çeşitli seminerler arasında Töre’nin dili Türkçe’nin önemli başlıklardan biri olduğunu söyleyerek başladı ve Sait BAŞER’in bu dönemin ilk seminerinde bahsettiği …
Kas 17 2024
“Bey tabiri, Tanhu Mo-Tun’un adında (Beğ-tun) yer aldığına göre 2300 yıldan beri mevcuttur.” “Aslında boy başkanını gösteren bey (beg) unvanı daha sonra bilhassa 11. Asırdan itibaren (bk. Kutadgu Bilig) zamanla manası genişleyerek günümüze kadar yaşamaya devam etmiştir”[1] Unvanlar, yükümlülüğe atıf yapan bir sorumluluğu tanımlar. Kültürümüzde bazı unvanlar, prensip olarak Töre tüzel kişiliğine hizmetin konumunu ifade …
Kas 13 2024
Divan Edebiyatı Vakfında 9 Ekim Cumartesi günü Dr. Sait BAŞER Töre Üzerinden Türk Devlet Geleneğine Bakmak başlıklı seminer konuşmasını gerçekleştirdi. Neden Töre? Töre konusunun öğrenilmesi, anlaşılması, duyulması, tekrar canlanması adına olan özel bir dikkatimiz olduğunu ve bunun daha görünür olması için programlarda merkez kavramın Töre olmasına karar verildiğini söyleyerek açılış yaptı. Genetik ve …
Kas 06 2024
2 Kasım Cumartesi günü yapılan seminerde Prof. Dr. Emek ÜŞENMEZ, Kur’ân’ın satır altı Türkçe tercümelerinde töre ile ilgili kavramları anlattığı bir konuşma gerçekleştirdi. Hattat ve müstensih Türk kadını Şad Melik Konuşmasının başlangıcında ilmi dünyasına bir yenilik olarak taraflarınca bulunan Timurlu Melike Şâd Melik Mushaf’ı ve Özbek Han Mushaf’ıyla ilgili bilgiler veren Özbek Mushafı’nın öneminden bahsetti. …
Kas 01 2024
Duyuş konusu, Batı felsefi edebiyatındaki adıyla estetik meselesi, Türk düşünce hayatında da her zaman estetik başlığıyla tanımlandı. H. C. Yalçın’ın hikmet-i bedayi tanımlaması ile sınırlı sayıda Türk yazarın güzel sanatlar anlamına gelen bediiyat adlandırmasını saymazsak bu hep böyle oldu. Bu durumun başlıca nedenlerinden biri hiç şüphesiz “dil devrimi” ile dayatılan ideolojik tutumdur. Maalesef elimizde böyle …
Eki 31 2024
26 Ekim Cumartesi günü yapılan seminerde Sayın İsmail DOĞU Töre’ye siyaset, hukuk ve ahlak bağlamında baktığı bir konuşma yaptı. İlk olarak konunun işlenmesi için bir temellendirme olarak dil ve düşüncenin bir düzen içerisinde aktarılması anlamına gelen Antik Yunanca “Logos” kelimesini ve bilginin kendisi anlamına gelen Arapça “Örf” kelimesini açıklayarak devam etti. “Hiç birşey sabit değildir, …
Eki 24 2024
19 Ekim Cumartesi günü yapılan seminerde Dr. Fatma Adile BAŞER hocamız, musikiyi Töre bağlamında anla/t/maya yönelik bir sunum yaptı. ‘Kalıntı Fenomeni‘ Dr. Fatma Adile BAŞER, konuşmasına “kalıntı fenomeni” üzerinden giriş yaparak kalıntının şifahi yönünü izah ettikten sonra bunun temelinde de dil ve musiki olduğunu söyledi. İnsanın kendisinin de bir kalıntı olduğunu; bir yönüyle çok kadim, …
Eki 22 2024
Beğeni ve beğenme sözleri, eski Türkçe beg/bey kelimesinden türetilmiştir. Beg kökü; üstün görme, konumuna göre yücelik, onaylama ve beğenme ifade eder. Türk dilinde beğenmek; bir fiil olarak bey’in yönelişlerinin hem onayı hem de benimsenmesinden yola çıkarak beğeni kavramına ulaşır. Ayrıca güçlü, sağlam, korunaklı manasında bek sözü ve zengin anlamına gelen bay sözüyle de anlam geçişkenliği …
Eki 16 2024
Görklü sözcüğü TDK Sözlüğünde “güzel, gösterişli” açıklamasıyla karşılık bulur. Kubbealtı Lugatinde görklü: ET Türk. ve halk ağzı. Güzel, gösterişli, uzakta. Mübârek, mukaddes. Dîvânu Lugâti’t-Türk’te ise “Körk; güzellik, körklüg; güzel körkedti; güzelleşti.” başlıklarına rastlıyoruz. Üşenmez’in (YLT) Karahanlı Türkçesi Sözlüğü’nde; Körklüg; Güzel ve gösterişli, daha güzel, en güzel. Körklügrek; daha iyi daha güzel. Körklük; Güzellik, maddeleri dikkat …
Eki 13 2024
Bu haftaki seminerde Sayın Macit ŞAYİN, Töre’nin Dili Türkçe başlığıyla konuşmasını yaptı. Macit ŞAYİN “Dil, kültürümüzün hayati bir unsurudur ve varlığı anlamlandırırken ifade imkânı bulduğumuz en önemli kültür şubesidir.” ifadesiyle sunumuna başladı. Şayin konuşmasında “Dil, bir kültür için belki de en hayati unsur olarak tespit edilir.” diyerek “yaklaşık 300 yıldır Türk dilinin, …
